چرا علم ديني مهم است؟ چرا علم اسلامي مهم است؟ خصوصا، چرا علوم انساني اسلامي مهم اند؟ تمدن اسلامي، رکورددار حضور مستمر و مقتدر در عرصه اجتماعي است. براي متجاوز از دوازه قرن (آغاز سده هفتم تا ابتداي سده نوزدهم ميلادي)، ثغور اين تمدن، خالي از يک نيروي مقتدر سياسي که دعوي مشروعيت اسلامي داشته نبوده است. حکومت هاي نيرومندي که خود را ملزم ديده اند به نام اسلام بر مردم حکومت کنند. حکومت هايي که رفتار تاريخي آنها نشان مي دهد که در جهان بيني اسلامي و در اعتقاد راسخ مردم در دين خود چيزي ديده اند، که ناگزير از گردن نهادن به آن بوده اند.

چرا علم ديني مهم است؟ چرا علم اسلامي مهم است؟ خصوصا، چرا علوم انساني اسلامي مهم اند؟ تمدن اسلامي، رکورددار حضور مستمر و مقتدر در عرصه اجتماعي است. براي متجاوز از دوازه قرن (آغاز سده هفتم تا ابتداي سده نوزدهم ميلادي)، ثغور اين تمدن، خالي از يک نيروي مقتدر سياسي که دعوي مشروعيت اسلامي داشته نبوده است. حکومت هاي نيرومندي که خود را ملزم ديده اند به نام اسلام بر مردم حکومت کنند. حکومت هايي که رفتار تاريخي آنها نشان مي دهد که در جهان بيني اسلامي و در اعتقاد راسخ مردم در دين خود چيزي ديده اند، که ناگزير از گردن نهادن به آن بوده اند.

علوم انسانی متداول در دانشگاه‌ها فاقد مبانی الهی و نگاه معنوی به انسان و جهان است و آنچه به عنوان علوم انسانی در حوزه‌های علمیه شکل گرفته مجموعه توصیفات کلی و فردی با گرایش اسلامی است. اما نیاز امروز ما به علوم انسانی نیاز به مفاهیم اجتماعی اسلام از انسان در حوزه تنظیم روابط و نظامات سیاسی، فرهنگی و اقتصادی است. بنابراین در حوزه مفاهیم علوم انسانی در 3 بخش مفاهیم ارزشی، فلسفی و کاربردی نیازمند تحول و تعریف صحیح از انسان‌شناسی، جامعه شناسی، روانشناسی، مدیریت، سیاست، فرهنگ، اقتصاد، هنر و... مبتنی بر آموزه‌های ناب دینی هستیم.

شاید دو سالی بود که می خواستم چنین چیزی بنویسم و مجالش نبود. یعنی از تابستان 87 که تصمیم خودم را گرفتم که جامعه شناسی بخوانم. گرچه قبل از آن هم خیلی درگیر این موضوع بودم به نتیجه ی قابل تعمیمی نرسیده بودم و حس می کردم که گذر زمان چیزهای مهمتری را روشن خواهد کرد. همینطور هم شد. یعنی انتخاب رشته جامعه شناسی در تابستان 87 با انتخاب این رشته در تابستان 88 برای من زمین تا آسمان فرق می کرد. اصلاً اسمشان یکی بود اما باطنشان به غایت فرق می کرد. چند صباحی اما حوادث از انتخابات نیمه اول پارسال گرفته تا عقد نیمه دوم سال(!) تحریر این عرضه را به تعویق انداخت تا در چنان روز مبارکی در روز ولادت امام حسین(ع) و حضرت ابالفضل العباس، بالاخره همت را مضاعف کردم و دل از قریب چهل کتابی که نیت داشتم در تابستان بخوانم کندم و سراغ این فکر قدیمی آمدم. نوشتن را از جمعه 25 تیرماه شروع کردم و تقریباً هر روز چندساعتی وقت گذاشتم. نه تصور داشتم که اینچنین طولانی شود و نه فکر می کردم که در بعضی قسمتها خودم هم دچار گره های اساسی و پیچیدگیهای جدید شوم، تا اینکه روز چهارشنبه 30تیر به پایان رسید. گرچه ایراد فنی بلاگفا ارسال آنرا دو روز به تعویق انداخت. به هر حال امیدوارم حاصل کار مفید باشد.

نشست \"تبيين تحول در علوم انساني \" با حضور مظفر نامدار، عضو هيات علمي پژوهشگاه علوم انساني، حجت‌الاسلام اميررضا دهقاني‌نيا استاد حوزه و دانشگاه و محمدمهدي شيرمحمدي كارشناس مسائل سياسي و فرهنگي برگزار شد.

نخستین همایش ملی علوم انسانی و چالش اشتغال با موضوع آسیب شناسی و راهکارهای بهبود وضعیت اشتغال دانش آموختگان علوم انسانی در ایران روزهای 31 اردیبهشت و یک خرداد در تالار فردوسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران برگزار شد. در این همایش استادان و صاحب نظران حوزه علوم انسانی به بیان دیدگاه های خود پرداختند.

آيا نظام شناختي مطلوب در جمهوري اسلامي ايران تابع نظام غرب است يا اينكه طلايه‌دار حوزه تمدني و فرهنگي متفاوتي است و اگر اين تفاوت وجود دارد، در سه دهه گذشته بوروكراسي حاكم بر نظام توليد علم در كشور داراي چه اصالتي بوده است؟

مدتی است که دوباره بحث حوزه و دانشگاه، بین دانشجویان مذهبی در دانشگاه ما (دانشگاه صنعتی اصفهان) شدت گرفته است. اگرچه عمق نفوذ این بحث در میان دانشجویان ارزشی چیزی شبیه قدمت نبرد حق و باطل است! اما هرچند وقت یک بار ، شدت خاصی پیدا می کند. البته این هم دلایل خاص خود را دارد که فعلا نمی خواهم راجع به آن صحبت کنم. اما از آنجا که دوستان، بنده را قابل دانسته و نظرات حقیر را گاها جویا می شوند، جهت صرفه جویی در وقت قصد دارم به صورت چکیده و کاملا مختصر، بعضی از نکاتی که به ذهنم رسیده است را مکتوب کنم. البته می دانم که بحث به صورت شفاهی، گیرایی بیشتری دارد ولی از آنجا که صرف بیش از اندازه زمان بر سر این موضوع، لطمات جبران ناپذیری! را به دنبال دارد فعلا به این خلاصه بسنده می کنم. اساس این تفکر که» وظیفه ی ما دانشجویان آگاه، ورود به حوزه های علمیه است» معمولا از چند نگاه ایجاد می شود.

تأكید بر ضرورت ایجاد «تحول اساسی در علوم انسانی» هم‌اكنون به فصل مشترك دیدگاه‌ها، تحلیل‌ها و اظهار نظرهای اندیشمندان، صاحب‌نظران و بزرگان علم و فرهنگ ایران و همچنین متولیان و سیاست‌گذاران آموزش عالی كشور درباره «وضعیت علوم انسانی در ایران»، تبدیل شده است. این ضرورت بارها مورد تأكید و مطالبه رهبر فرزانه انقلاب نیز قرار گرفته و این روزها مطالبه ایشان غلظت و صراحت بیشتری یافته است.

مقاله حاضر بحثی درباره وضعیت تولید علم در رشته های علوم انسانی در ایران است. برای این منظور به بررسی انتقادی چاپ مقاله در مجلات خارجی که اخیرا به مثابه یک شرط ضروری برای ارتقاء اعضای هیأت علمی مطرح شده ، پرداخته است. سعی شده است ابعاد این مشکل علمی در دانشگاه های کشور از منظر معرفت شناختی تحلیل و تبیین شود. ضمن تایید اهمیت چاپ مقاله خارجی به مثابه شکلی از تولید و انتقال ایده و دانش در رشته های علوم انسانی، تلقی آن به مثابه یک شرط اجتناب ناپذیر را مورد نقد قرار داده است. همچنین به بررسی تفاوت های رشته ای، گفتمانی و اجتماعی در علوم انسانی ایرانی و غرب پرداخته و محدودیت های گفتمانی و اجتماعی نشر مقالات ایرانی در این مجلات را تحلیل کرده است.